یک شهروند ۲۱ ساله آمریکایی در اسرائیل به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی تحت پیگرد قانونی قرار گرفت؛ پروندهای کمسابقه که نشاندهنده ابعاد جدید کارزارهای سایبری و اطلاعاتی ایران برای جذب نفوذی از طریق شبکههای اجتماعی است. این نخستین بار است که یک تبعه ایالات متحده در موج اخیر بازداشتهای مرتبط با شبکههای جاسوسی ایران در اسرائیل متهم میشود، امری که زنگ خطر را درباره تغییر تاکتیک تهران در شکار مهرههای خارجی به صدا درآورده است.
ماجرا: بر اساس کیفرخواست دادستانی کل اسرائیل، «الی لاوون» (Eli Lavon)، شهروند آمریکایی که در یک مدرسه مذهبی در اورشلیم مشغول به تحصیل بود، به ارتباط با عامل خارجی و ارسال اطلاعات به دشمن متهم شده است. این پرونده از نوامبر ۲۰۲۵ و زمانی آغاز شد که لاوون در جریان سفر به آمریکا، به یک آگهی شغلی در پیامرسان تلگرام پاسخ داد و یک ماه بعد پس از بازگشت به اسرائیل، توسط فردی وابسته به سرویس اطلاعاتی ایران هدایت شد.
سازوکار: مهاجمان با استفاده از بستر تلگرام و روشهای مهندسی اجتماعی، اهداف خود را مدیریت میکردند:
- لاوون ماموریت داشت از مکانهای حساسی مانند یک ساختمان متروکه در محله مذهبی اورشلیم و داخل یک فروشگاه زنجیرهای فیلمبرداری کند.
- او در یک مورد مامور شد تا یک پاکت سیگار حاوی یادداشتی رمزگذاریشده با متن «کار تمام شد» را در سطل زباله یک مرکز خرید مخفی کند.
- ارتباطات از طریق دو حساب تلگرام و سه تلفن همراه انجام میشد و دستمزد این اقدامات در قالب رمزارز پرداخت شده است.
در عمل: بر اساس گزارشها، کل عایدی لاوون از این همکاری حدود ۱۳۷۹ دلار بوده است. او حتی پس از قطع ارتباط با عامل اول، با هدایتکننده دوم ارتباط گرفت و یک کارت حافظه حاوی اطلاعات را به همراه پول نقد در یک رستوران مخفی کرد. او زمانی پیوند خود را قطع کرد که عامل ایرانی از او خواست مشخصات دیگر دانشجویان مدرسه مذهبی را در اختیارشان بگذارد.
واکنشها: رونیت شنتزر یاکوبی، از دفتر دادستانی منطقه اورشلیم میگوید: «این کیفرخواست نشان میدهد که چگونه آژانسهای اطلاعاتی خارجی از فضای دیجیتال برای شناسایی، جذب و بهکارگیری افراد در داخل اسرائیل سوءاستفاده میکنند». در مقابل، راز بار تسی، وکیل لاوون، اتهامات جاسوسی را رد کرده و معتقد است صرف تماس آنلاین با یک عامل خارجی، موکل او را به یک جاسوس تبدیل نمیکند.
پسزمینه: اسرائیل از سال ۲۰۲۳ تاکنون حدود ۶۰ نفر را به اتهام جاسوسی برای ایران بازداشت و محاکمه کرده است. مقامات امنیتی تایید کردهاند که چندین سایت و موقعیتی که پیش از این توسط این افراد فیلمبرداری و شناسایی شده بودند، بعدا در حملات موشکی ایران هدف قرار گرفتند.
دیدگاه سرتفا: این پرونده الگوی دستگاههای اطلاعاتی ایران در استفاده از پلتفرمهای عمومی نظیر تلگرام را برای برونسپاری اقدامات جاسوسی تایید میکند. نکته کلیدی اینجا است که نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی دیگر به جذب شهروندان اسرائیلی اکتفا نمیکنند، بلکه اتباع غربی و آمریکایی را که به دلیل داشتن پاسپورت یا هویت غیرمحلی، حساسیت کمتری برمیانگیزند، با مبالغی بسیار ناچیز به خدمت میگیرند. این رویکرد، تهدیدی جدی برای امنیت سایبری و فیزیکی زیرساختها در کشورهای مختلف محسوب میشود.